top of page

Ադրբեջանցի գիտնականը՝ «Արեւելյան Զանգեզուր» տերմինի եւ խաղաղության մասին

3 hours ago
1 min read
«Ադրբեջանի պատմության մեջ ոչ ոք հայկական Սյունիքը «Արեւելյան Զանգեզուր» չի անվանել։ Դա Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի ստեղծած հասկացությունն է, որն անմիջապես դրվեց շրջանառության մեջ՝ 20 թվականի պատերազմից հետո»,- սոցկայքի իր էջում գրել է Բաքվի գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտաշխատող Ալթայ Գեյուշովը։ «Միայն դա շատ ցցուն կերպով ցույց տվեց, թե որքան անբովանդակ է խաղաղության մասին նրա հռետորաբանությունը։ Եթե գոյություն ունի «Արեւելյան Զանգեզուր», ապա, ըստ տրամաբանության, պետք է լինի նաեւ «Արեւմտյան Զանգեզուր»։ Եվ մենք հիանալի հասկանում ենք, թե այդ եզրույթի ներքո որ տարածքը նա նկատի ունի։ Ադրբեջանական դասագրքերում էլ է գրված, որ ողջ Զանգեզուրը, այսինքն՝ հայկական Սյունիքը, հանդիսանում է ադրբեջանական սրբազան հող։ Եվրոպացի դիվանագետներն այնքան անտեղյակ չեն, որ չիմանան այդ կոնտեքստի մասին։ Եվ, այնուհանդերձ, նրանք շարունակում են քաջալերել եւ վերարտադրել այդ հռետորաբանությունը։ Եվ, ուրեմն, ինչպես կարելի է դրանից հետո հավատալ, որ նման Եվրոպան իրականում ցանկանում է խաղաղություն մեր ռեգիոնում։ Այդ առումով, ես մեծ տարբերություն չեմ տեսնում ռեգիոնի հանդեպ ռուս եւ եվրոպացի դիվանագետների ունեցած մոտեցումների մեջ։ Նույն՝ «բաժանիր որ իշխես» սկզբունքն է, նույն թշնամանքի կուլտիվացումը եւ նույն կայսրապետական տրամաբանությունը։ Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ եթե այսօր նրանք քաջալերում են Ալիեւի հռետորաբանությունը, ապա եվրոպացիներն Ադրբեջանի կողմից են։ Նրանք այսօր կարող են աջակցել Ալիեւի իռեդենտիստական հռետորաբանությունը, վաղը՝ նույն էնտուզիազմով լինել հակառակ դիրքորոշման։ Սակայն տառապելու են տեղի բնակիչները։ Եվ երբեմն տպավորություն է ստեղծվում, որ նրանց տառապանքներն ընկալվում են որպես ընդունելի գին՝ նրանց շահերի, զարգացման ու ծաղկման դիմաց, որոնց ընդունված է անվանել քաղաքակիրթ աշխարհ»,- ասված է գրառման մեջ։
«Ադրբեջանի պատմության մեջ ոչ ոք հայկական Սյունիքը «Արեւելյան Զանգեզուր» չի անվանել։ Դա Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի ստեղծած հասկացությունն է, որն անմիջապես դրվեց շրջանառության մեջ՝ 20 թվականի պատերազմից հետո»,- սոցկայքի իր էջում գրել է Բաքվի գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտաշխատող Ալթայ Գեյուշովը։ «Միայն դա շատ ցցուն կերպով ցույց տվեց, թե որքան անբովանդակ է խաղաղության մասին նրա հռետորաբանությունը։ Եթե գոյություն ունի «Արեւելյան Զանգեզուր», ապա, ըստ տրամաբանության, պետք է լինի նաեւ «Արեւմտյան Զանգեզուր»։ Եվ մենք հիանալի հասկանում ենք, թե այդ եզրույթի ներքո որ տարածքը նա նկատի ունի։ Ադրբեջանական դասագրքերում էլ է գրված, որ ողջ Զանգեզուրը, այսինքն՝ հայկական Սյունիքը, հանդիսանում է ադրբեջանական սրբազան հող։ Եվրոպացի դիվանագետներն այնքան անտեղյակ չեն, որ չիմանան այդ կոնտեքստի մասին։ Եվ, այնուհանդերձ, նրանք շարունակում են քաջալերել եւ վերարտադրել այդ հռետորաբանությունը։ Եվ, ուրեմն, ինչպես կարելի է դրանից հետո հավատալ, որ նման Եվրոպան իրականում ցանկանում է խաղաղություն մեր ռեգիոնում։ Այդ առումով, ես մեծ տարբերություն չեմ տեսնում ռեգիոնի հանդեպ ռուս եւ եվրոպացի դիվանագետների ունեցած մոտեցումների մեջ։ Նույն՝ «բաժանիր որ իշխես» սկզբունքն է, նույն թշնամանքի կուլտիվացումը եւ նույն կայսրապետական տրամաբանությունը։ Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ եթե այսօր նրանք քաջալերում են Ալիեւի հռետորաբանությունը, ապա եվրոպացիներն Ադրբեջանի կողմից են։ Նրանք այսօր կարող են աջակցել Ալիեւի իռեդենտիստական հռետորաբանությունը, վաղը՝ նույն էնտուզիազմով լինել հակառակ դիրքորոշման։ Սակայն տառապելու են տեղի բնակիչները։ Եվ երբեմն տպավորություն է ստեղծվում, որ նրանց տառապանքներն ընկալվում են որպես ընդունելի գին՝ նրանց շահերի, զարգացման ու ծաղկման դիմաց, որոնց ընդունված է անվանել քաղաքակիրթ աշխարհ»,- ասված է գրառման մեջ։

Իռեդենտիզմը պետության, ժողովրդի կամ կուսակցության այն քաղաքականությունն է, որը նպատակ ունի միավորելու ժողովրդին եւ միացնելու այն բոլոր տարածքները, որտեղ ապրում է տվյալ էթնիկ կամ լեզվական խումբը՝ այս պահին գտնվելով տարբեր պետությունների կազմում։



 
 
1/3789
bottom of page