ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարի՝ Հորմուզի նեղուցով տարանցման մասին հերքված պնդումը նավթի գների կտրուկ նվազման պատճառ է դարձել

ԱՄՆ-ը Հորմուզի նեղուցով որևէ նավթատար չի ուղեկցել, երեքշաբթի հայտարարել է Սպիտակ տունը, երբ էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթի սոցիալական ցանցում հրապարակվել և ապա ջնջվել է հայտարարություն, որում պնդվում էր, որ իրենք ուղեկցել են նավերը, հաղորդում է Ֆրանսպրես գործակալությունը։

Դիրքորոշման փոփոխությունը շուկայի անկայունություն է առաջացրել, և նավթի գները կտրուկ անկում են ապրել էներգետիկայի նախարար Քրիս Ռայթի սկզբնական գրառումից հետո։ Նավթի գները անկում են ապրել, երբ Ռայթի գրառումը X սոցիալական ցանցում ջնջվել է հրապարակումից ընդամենը մի քանի րոպե անց։

«Ես կարող եմ հաստատել, որ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերն այս պահին որևէ լցանավ կամ նավ չեն ուղեկցել, չնայած դա, անշուշտ, հնարավոր է»,- ճեպազրույցի ժամանակ ասել է Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Քերոլայն Լևիթը։ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը ևս հայտարարել է, որ ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի ոչ մի նավ «չի համարձակվել» մոտենալ Հորմուզի նեղուցին՝ Ռայթի հայտարարությունը անվանելով «լիակատար սուտ»։

Էներգետիկայի նախարարության ներկայացուցիչը Ֆրանսպրես գործակալությանը հայտնել է, որ «տեսանյութը հեռացվել է նախարար Ռայթի պաշտոնական X սոցիալական ցանցի էջից, երբ Էներգետիկայի նախարարության աշխատակիցները պարզել են, որ մեկնաբանությունները անպատշաճ կերպով են ավելացվել դրան»։ Ըստ Մեծ Բրիտանիայի ծովային առևտրի կազմակերպության (UKMTO), Միջազգային ծովային կազմակերպության (IMO) և Իրանի իշխանությունների հավաքած տվյալների՝ մարտի 1-10-ը Հորմուզի նեղուցում կամ դրա մոտակայքում գտնվող առնվազն 10 նավթատար նավ հարձակման է ենթարկվել։

Հաստատվել է, որ փետրվարի 28-ին պատերազմի սկսվելուց ի վեր ԱՄՆ ոչ մի նավ չի ուղեկցել նավթատար նավեր կարևոր ջրային ուղում։

Ռայթի սկզբնական հայտարարությունները առաջին դեպքն էին, երբ ԱՄՆ պաշտոնյան պնդում էր, որ դա տեղի է ունեցել։ Իր այժմ արդեն ջնջված գրառման մեջ Ռայթը գրել էր, որ «ԱՄՆ ռազմածովային ուժերը հաջողությամբ նավթատար նավ են ուղեկցել Հորմուզի նեղուցով՝ համաշխարհային շուկաներ նավթի հոսքն ապահովելու համար»։

Ավելի ուշ CNBC-ի հաղորդավարը հարցրել է Ռայթին՝ արդյոք ԱՄՆ ռազմածովային ուժերնը ուղեկցո՞ւմ են նավերը Հորմուզի նեղուցով՝ հղում անելով գրառման հրապարակմանը և ջնջմանը, ինչպես նաև Սպիտակ տան հերքմանը։

ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարը պատասխանել է, որ «դա տեղի կունենա համեմատաբար շուտով, բայց ոչ հիմա»։

«Մենք պարզապես պատրաստ չենք։ Մեր բոլոր ռազմական ռեսուրսներն այժմ կենտրոնացած են Իրանի հարձակողական կարողությունների և մշակող արտադրական արդյունաբերության ոչնչացման վրա»,- ասել է նա։

Ռայթը նշել է, որ Ռազմածովային ուժերը կարող են պատրաստ լինել ամսվա վերջին սկսել ուղեկցող գործողություններ։

Նա հավելել է, որ հարցը քննարկվում է Պաշտպանության նախարարության պաշտոնյաների հետ։

Աշխարհի նավթի արտադրության գրեթե մեկ հինգերորդը անցնում է նեղուցով, և Թեհրանը երեքշաբթի խոստացավ, որ քանի դեռ պատերազմը շարունակվում է, Պարսից ծոցից ոչինչ չի արտահանվի։

Միևնույն ժամանակ, ըստ AFP-ի, որը հղում է կատարում Marine Traffic նավերի հետևորդի տվյալներին, մարտի 2-ից ի վեր նեղուցով անցնող ավելի քան 20 առևտրային նավ է հայտնաբերվել։ Այլ նավեր Հորմուզի նեղուցով անցել են իրենց հաղորդիչ-պատասխանիչներն անջատված՝ իրենց գտնվելու վայրը թաքցնելու համար, երբեմն նավիգատորներում հայտնվելով միայն տարածքից անվտանգ դուրս գալուց հետո։

Պատերազմից առաջ Հորմուզի նեղուցով օրական միջինում անցել է 138 նավ։ Թրամփի վարչակազմը պատերազմի սկսվելուց ի վեր քայլեր ձեռնարկեց համաշխարհային շուկաները հանգստացնելու համար՝ առաջարկելով վերաապահովագրություն նավագնացության ընկերություններին և ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի ուղեկցող ծառայություններ լցանավերի համար։

Նավթի գները կտրուկ տատանվել են մատակարարման խափանումների պատճառով՝ երկուշաբթի օրը 30 տոկոսով աճելով մինչև գրեթե 120 դոլար մեկ բարելի համար, նախքան անկումը։ Դրանք շարունակեցին անկում ապրել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի երկուշաբթի օրվա հայտարարություններից հետո, որը ակնարկեց, որ պատերազմը կարող է շուտով ավարտվել, չնայած նրա պաշտպանության նախարարը խոստացավ, որ մեկ օր անց «Իրանի ներսում հարվածների ամենաուժեղ օրը կլինի»։

Մարտի 2-ին Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի գեներալ-մայոր Էբրահիմ Ջաբարին զգուշացրել է, որ Հորմուզի նեղուցը, որի միջով անցնում է աշխարհի նավթի արտահանման մոտավորապես մեկ հինգերորդը, կփակվի նավագնացության համար՝ Իսլամական Հանրապետության դեմ Իսրայելա-ամերիկյան ռազմական գործողության պատճառով։ Մարտի 5-ին Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարեց, որ նեղուցը փակ չէ, և որ նավերն ու լցանավերը չեն փորձում անցնել այն՝ վախենալով երկու կողմերից հարձակումներից։